Van Bakker’s Houtzaagmolen tot Houthandel Bakker

Lita met de oude foto die Cees heeft gebruikt om de replica te bouwen. Tekst en foto: OdB

We spreken Lita Bakker (60) en haar broer Cees Bakker (70) over hun herinneringen aan het bedrijf van hun opa Simon Bakker (overleden in 1938). Het bedrijf dat opa later overdeed aan zijn zoons Klaas Bakker en Simon Bakker, de vader en oom van Lita en Cees.
Het bedrijf waar zij opgroeiden, omdat het huis direct aan het terrein van de houtzagerij lag. Het bedrijf waar ze beiden een periode werkzaam zijn geweest. Herinneringen genoeg dus! Lita en Cees hebben ook nog een zus Anneke (72) en een zus Margreet (62) die nu niet bij het interview aanwezig zijn, maar wel hebben bijgedragen aan dit verhaal door foto’s te delen en boeken met informatie uit te lenen.
Ver verleden
We duiken eerst maar even in het verleden, want dat er ooit een houtzaagmolen stond aan de Broekerhavenweg 219 is lang niet bij iedereen bekend. In papieren uit 1630 wordt reeds melding gemaakt van een houtzaag- en een windkorenmolen in Bovenkarspel. Er bestaat een acte uit 1716 waarin Jan Willemz Moens als eigenaar van de houtzaagmolen wordt genoemd. Nadat de molen meerdere keren van eigenaar was gewisseld kwam deze rond 1765 opnieuw voor in een belangrijke notariële acte en hier wordt de molen voor het eerst bij zijn naam ‘de Eendracht’ genoemd.*
Familie Bakker
De heer Simon Bakker kwam op 1 augustus 1883 in Bovenkarspel wonen. Hij was houtzager van beroep en ging werken bij de houtzaagmolen, die op dat moment in handen was van de gebroeders Schotsman. Bijna 20 jaar was hij werkzaam op het bedrijf totdat de molen opnieuw werd verkocht. Door een buitengewoon bijzondere situatie kwam de molen zo in handen van deze Simon Bakker. Daarmee staan we aan het begin van Houthandel Bakker.
Grote bloei
Het bedrijf was in de beginjaren klein maar na de eerste wereld oorlog – met toenemende woningbouw- maakte het een flinke groei door. De groei en technische veranderingen betekende ook het einde van het gebruik van windkracht en een overstap naar machinekracht. Dat betekende de sloop van de Eendracht, die in 1916 nog steeds beeldbepalend maar ook overbodig was geworden. Net als paard en wagen langzaam maar zeker werden vervangen door auto’s. Het straatbeeld veranderde snel, ook het bedrijf ging met zijn tijd mee. Omdat de heer Bakker zich ook als gemeenteraadslid en wethouder verdienstelijk maakte voor het dorp werd er een straat naar hem vernoemd, de (huidige) Bakkersstraat.
Vader en oom Bakker
We komen inmiddels wat richting het moderne tijdperk. Opa Bakker deed het bedrijf over aan zijn zoons Simon en Klaas, waarvan de laatst genoemde de vader werd van Anneke, Cees, Margreet en Lita. De kinderen groeiden op rondom het moderne houtzagerijbedrijf. “Vooraan het bedrijventerrein stond links het huis van oom Simon en rechts op nummer 213 woonden wij met het hele gezin. Er tussen lag de oprit voor grote vrachtwagens die naar het bedrijf reden,” zo wijst Kees aan op een oude foto die bewaart is gebleven. “We speelden tussen de grote stapels hout en klommen er ook regelmatig op. Natuurlijk mocht dat niet van onze pa. Oom Simon heeft meermaals geroepen dat we ‘een skop onder je reet’ zouden krijgen als hij ons er zag.”
Speelplaats
“Als kinderen zagen we het terrein als speelplaats. De afzuiging liep via buizen, die bliezen het zaagsel naar een ander deel van de schuur. Wij speelden graag in het stoffige zaagsel. Ik kan me ook herinneren dat er een grote schommel hing, zo hoog dat je een krukje nodig had om erop te klimmen,” zo herinnert Lita zich de situatie. “Wat hebben we daar een lol mee gehad.”
Aan het werk
Eenmaal wat ouder hielp iedereen mee in het bedrijf. Cees: “Helaas mocht ik niet helpen om de boot te lossen in Broekerhaven, als 13 jarig jongetje. Ik mocht alleen maar toekijken hoe het hout hand gestapeld de boot uit en de vrachtwagen in ging.” Als het ging regenen mocht Cees juist wel vader helpen op het terrein. “Dan moest het hout droog blijven en moesten er zo snel mogelijk zeilen over de stapels gezaagd hout getrokken worden. Als jonkie mocht ik dan vaak de stapels opklimmen om de zeilen te trekken. Prachtig vond ik dat!” Later mocht Cees ook als vakantiehulp meehelpen en na het afronden van de houthandel-school kon hij natuurlijk steeds meer. Hij ging in het bedrijf aan de slag als expert op ‘bij artikelen’ zoals trappen en plafonds en nog weer later startte hij zijn eigen bedrijf op in dit soort artikelen. Ook Lita heeft haar eerste werkuren gemaakt bij Bakker’s Houtzaag. “Eerst en vooral in de showroom, adviseren bij de aanschaf van nieuwe deuren en uiteraard zorgde ik voor belangrijke zaken als koffie. Ook gingen we naar de West-Friese Flora en dat was altijd erg leuk herinner ik me nog.”
Maquette
Dat de molen een speciale plek heeft in het hart van deze mensen mogen duidelijk zijn. Het is een deel van hun familiegeschiedenis en een deel van hun eigen leven. Cees heeft in drie jaar tijd, aan de hand van een oude foto en heel veel opgezochte informatie, een maquette op schaal 1:25 gemaakt van de Eendracht. “Drie jaar werk zit erin, maar het resultaat mag er ook zijn.” Lita en Cees duiken na het interview nog even samen in de vele oude fotoboeken en halen nog meer herinneringen op. “Zo leeft de molen toch weer even voort!”
• Met dank aan het naslagwerk Vijfenzeventig jaar Bakker’s Houtzaag en wat daaraan vooraf ging, door Piet Boon