COLUMN BURGEMEESTER WORTELBOER

Een kwestie van perspectief

Kortgeleden werd in de kantine van de Zouaven het boek “Soldaten van God” gepresenteerd. Ik denk dat de meeste mensen het verhaal van Pieter Janszoon Jong uit Lutjebroek wel kennen. Een jongeman die gehoor gaf aan de oproep van de Paus om de kerkelijke staat te verdedigen tegen vijanden van deze staat. Bij terugkeer in Nederland raakten zij die het overleefd hadden het Nederlanderschap kwijt. Ondanks dat hun handelen op veel sympathie kon rekenen in de samenleving. Een interessante middag waarbij ook een relatie werd gelegd met de actualiteit. En wel die van het terughalen van “IS-gangers” en het recht op het behouden van het staatsburgerschap.

Het vraagstuk van mensen die vanuit ideologische principes, geloofsovertuiging of soms puur en alleen als huurling in den vreemde de wapens oppakken is van alle tijden. De relatie met de natie waar je vandaan komt en hoe die zich verhoudt tot de vlag waar je onder gaat strijden, bepaalt in grote mate hoe daarnaar gekeken wordt. Ik hou van geschiedenis. En ik vond bijvoorbeeld de verhalen over de kruistochten heel boeiend. Ik heb vroeger op school geleerd dat de kruisridders “de goeien” waren en voor een nobel doel streden. Ik vermoed dat daar in de Arabische wereld wat anders naar gekeken wordt. Het is van belang je bewust te zijn van het feit dat jouw perspectief enorm kan verschillen van het perspectief van een ander. Neem de Boerenoorlog in Zuid-Afrika. Vanuit Nederlands historisch perspectief komen de Britten er niet goed vanaf. In de Engelse geschiedenisboeken zal de gebeurtenis heel anders worden beschreven. En dan hebben we het nog niet eens over het perspectief van de oorspronkelijke bevolking. Je perspectief bepaalt in grote mate de kleur van je oordeel.

Hoe we nu naar strijders in den vreemde kijken, wordt in grote mate bepaald door de plaats en situatie waarin we ons nú bevinden. Maar dit perspectief is niet in beton gegoten. Want oordelen we nog hetzelfde als onze omstandigheden veranderen? Zo waren er tijdens de Tweede Wereldoorlog mensen die bewust kozen voor strijden aan de Duitse kant omdat ze de communistische Sovjet-Unie als een groot gevaar zagen. Deze mensen werden gezien als landverraders. Hoe zou daarover geoordeeld zijn als in de jaren daarna de koude oorlog een warme oorlog geworden was?

Neem Afghanistan, een andere zeer actuele kwestie. Toen in 1979 de Sovjet-Unie het land binnenviel waren de Moedjahedien de vrijheidsstrijders die op onze sympathie konden rekenen. Na het vertrek van de Sovjets ontstond er een burgeroorlog tussen verschillende groeperingen. Uit diezelfde vrijheidsbeweging is de Taliban voortgekomen. Daar kijken we nu heel anders naar. Een perspectief kan verschuiven als de omstandigheden veranderen.

Bij de boekpresentatie kwam de vraag aan de orde of IS-gangers ook het staatsburgerschap afgenomen zou moeten worden, net als indertijd bij de Zouaven gebeurde. De vraag werd vanuit een aantal perspectieven belicht. Zo kwamen op een zaterdagmiddag in de kantine van de Zouaven, naar aanleiding van een stukje lokale geschiedenis, actuele (wereld-)problematiek en grote morele kwesties ineens voorbij.